|
هر آن چه در ارتباط با قرآن مجید است، از ظاهر کلمات و
تلاوت آیات آن تا معانی عمیق و گسترده اش که انسان را
از عالم بسته مادیات به دنیای بیکران معنویت راهنمایی
می کند، مقدس است.
در آغاز عصر نزول وحی، خط عربی برای نگارش پیام های
آسمانی و کلام وحیانی به کار می رفت؛ اما، این خط بی
نقطه و نشان و بدون زیر و زبر (اعراب) خط کوفی بود. خط
کوفی به شهر کوفه، در کشور عراق، منسوب است و به عنوان
مناسب ترین خط اسلامی برای طراحی و تزیین، یک قرن قبل
از بنای کوفه، همراه با نوعی خط نسخ قدیم حجازی از دو
الفبای نبطی و سریانی اقتباس شده است.
مدت چهار قرن از خط کوفی شرقی ایرانی استفاده می شد.
سپس، خط نسخ با پنج خط دیگر ( محقق، ریحان، ثلث، رقاع
و توقیع )، به ابتکار ابن مقله تکمیل گردید. ابن بواب،
در قرون چهارم و پنجم هجری قمری و یاقوت مستعصمی، در
قرن ششم، با استفاده از خط نسخ در دست نویس های خود از
قرآن مجید، این خط را به اوج رساندند. با آن که خط
نسخ، سابقه ای همانند خط کوفی داشت، پس از تکمیل به
وسیله ابن مقله، توسط استاد احمد نیریزی به اوج خود
رسید. حامی و مشوق او سلطان حسین صفوی بود. آثار او که
طی دوران شصت ساله شکوفایی هنر، غالباً در اصفهان، خلق
شده اند، از نظر تعداد و ارزش هنری گنجینه ای عظیم به
وجود آورده اند. 98 درصد از آثار هنری او را نسخه های
قرآن تشکیل می دهند؛ سپس، صحیفه سجادیه و مجموعه هایی
از سوره ها یا تک سوره ها و هم چنین ادعیه.
صاحب نظران تعداد نسخه های قرآن او را بین 8 تا تا 12
می دانند. سازمان اوقاف یکی از این نسخه های نفیس را
در سال 1344 هـ . ش با حمایت دربار به چاپ رسانده است
که فاقد فراغ نامه است. از جمله آثار او، صحیفه ای خوش
نویسی شده و آراسته، به همت کتابخانه ملی به چاپ رسیده
است. اما، مصحف شریفی که به لطف خداوند نزد یکی از
خانواده های قاجار باقی مانده است، خوشبختانه فراغ
نامه و تاریخ دارد؛ کتابت آن در سال 1128 هـ . ق بوده
و حواشی و آرایه های بی نظیر آن تا سال 1168 هـ . ق به
طول کشیده است.
این مصحف شریف و ظریف که نشان دهنده اعتلای هنر قرآن
نگاری در ایران و جهان اسلام است، با همت و حمایت یکی
از هنرشناسان و حامیان راستین فرهنگ و هنر، با استفاده
از پیشرفته ترین امکانات و فن آوری های امروزی، با حفظ
اصالت و ویژگی های نسخه اصلی، در سال 1380 هـ . ش در
آلمان به چاپ رسید. جلد این مصحف قابی چوبی با پوشش
ترمه است که ضمیمه ای نیز به همراه دارد؛ جزوه ای شامل
مقدمه استاد محمود فرشچیان، حسین نصر، بهاءالدین
خرمشاهی، محمداحصائی، آیدین آغداشلو و محمدهادی معرفت.
در ظرافت و نفاست این چاپ همین قدر کافی است که یادآور
شویم که این بازسازی هنرمندانه، از نظر اصل قلم متن و
حواشی و آرایه ها و هم چنین، نوع کاغذ و صحافی و جلد
به اندازه ای به نسخه اصلی شباهت دارد که تشخیص این و
نسخه آسان نیست و فقط از لحاظ تازگی و کهنگی با یکدیگر
متفاوت اند. برای چاپ این اثر حداقل 10 کیلوگرم طلای
خالص به کار رفته و یکی از نفیس ترین قرآن های موجود
در جهان است.
|